Helsinki, de meest noordelijk gelegen Europese hoofdstad, is gelegen aan de Golf van Finland. Voor de kust van Helsinki zijn honderden kleine eilandjes te vinden. Helsinki is met 560.000 inwoners  de grootste stad van Finland. Tot 1812 was Turku de hoofdstad van Finland, maar onder de Russische heerschappij is Helsinki in 1812 de hoofdstad geworden van toen nog het Groot Hertogdom.

Omdat de meeste bezienswaardigheden dicht bij elkaar in het centrum liggen is, is de stad het best te voet of met het openbaar vervoer (tramlijn 3T) te verkennen. Het centrum is gezellig en levendig en door het ontbreken van hoogbouw doet de stad niet grootstedelijk en jachtig aan.

Het centrum van de stad wordt gevormd door het marktplein (Kauppatori) aan het water. Bijzonder is dat de meeste grote veerboten hier vlakbij aanleggen. Achter het marktplein ligt het Senaatsplein (Senaatintori) met de domkerk (Tuomiokirkko), en de universiteit. Ten oosten van het marktplein, op het schiereiland Katajanokka, staat de uit rode baksteen opgetrokken Uspensky-kathedraal.

Ten westen van het marktplein begint het zaken-, winkel- en uitgaanscentrum van de stad. De leukste en drukste winkelstraten van Helsinki zijn Mannerheimintie, Aleksanterinkatu, Kaisaniemenkatu, Esplanadi, Bulevardi en Fredrikinkatu. Bijna alle grote warenhuizen vind je in de buurt van deze straten. De bekendste warenhuizen in het stadscentrum zijn Stockmann en Sokos .  Ze liggen maar op een paar honderd meter van elkaar vandaan. Stockmann is gevestigd op de hoek van Aleksanterinkatu en Mannerheimintie en is bijna net zo groot als een heel woonblok. Het is het grootste warenhuis van Finland qua oppervlakte en omzet. Sokos is gebouwd ter gelegenheid van de Olympische Spelen van 1952. Tussen de Esplandi is een park met bij café Kapelli een muziekpaviljoen.

Het centrum wordt aan de noordkant begrensd door het centraal station van Helsinki. Vanaf hier zijn tot aan de oever van de zeearm Töölönlahti enkele interessante gebouwen te zien zoals het museum voor moderne kunst Kiasma, daarnaast het in het oog springende parlementsgebouw, imposant uit rood graniet opgetrokken. Verder naar het noorden het Fins Nationaal Museum, de witte Finlandiahal, het opera-gebouw en het Olympisch Stadion.

Vanaf het marktplein kan je met de veerboot naar het zeefort (Suomenlinna) en de dierentuin (Korkeasaari).

Even ten westen van het centrum is de opvallende Temppeliaukio kerk te vinden, een kerk die is uitgehakt in een rots.

Klik hier voor de kaart van Helsinki

Kauppatori is de markt gelegen aan de haven van Helsinki, aan het einde van Esplanade park. Naast voedsel worden hier ook ambachtelijke producten en souvenirs verkocht. Het plein ligt aan de haven en sommige producten worden rechtstreeks vanaf het schip verkocht. Ook is er de mogelijkheid om bij een van de vele kraampjes te eten of bij een koffietentje even een korte pauze te houden. Bij alle eetkraampjes bestaat de keus uit zalm, garnalen, kip paella of vismix. Alleen de prijs verschilt. Het is een gezellige, levendige markt. In de haven liggen niet alleen de veerboten naar Korkeassaari en Suomenlinna en rondvaartboten, maar ook cruiseschepen leggen hier aan.

De overdekte markt Kauppahalli dateert nog van de tsarentijd. Sinds 1889 wordt hier voedsel verkocht vanuit de houten marktkramen. Naast bakkers, slagers en delicatessenzaken kan je hier tegenwoordig ook een sushirestaurant vinden en kan je specialiteiten uit de Lapse keuken kopen.

Kiasma, museum of contamporary art (Kaart Helsinki: C6-7)

Het Kiasma museum is ontworpen door de Amerikaanse architect Steven Holl. Het is een minimalistisch ontwerp dat gestalte is gegeven met glas en staal. De collectie bestaat uit kunst die sinds de 1960 is gemaakt. De collectie geeft een beeld van de laatste trends in moderne kunst waarbij de nadruk verschuift van tastbare kunstwerken naar de visuele cultuur. Er is speciale aandacht voor Finse, Scandinavische, Baltische en Russische kunst.

Het museum heeft zich tot doel gesteld om moderne kunst onder de aandacht te brengen van het publiek en een breed draagvlak te creëren door zich te richten op zowel het publiek als de kunstenaars. Het museum moet hierbij functioneren als een cultureel centrum waar beiden elkaar ontmoeten. Onderdeel hiervan is de inrichting van de begane grond die dient als ontmoetingsruimte met het café, de museumwinkel, de krantenhoek, kinderactiviteiten en het theater.

Naast de traditionele museum activiteiten organiseert Kiasma optredens, lezingen en seminars. Ook geeft Kiasma kunstenaars de gelegenheid om in het museum zelf te werken, waarbij ze gebruik kunnen maken van de faciliteiten van het museum.

In de periode april-november 2005 is er de expositie Fractures of Life. Deze expositie is samengesteld met werken uit de eigen collectie en gaat over de politiek in de kunst. Naast directe politieke uitingen, is de expositie gewijd aan kunst waarin de politieke en sociale visie worden vormgegeven door afbeeldingen waarin het alledaagse leven en de leefomgeving centraal staat. 

De expositie is opgebouwd uit allerlei kunstvormen zoals schilderijen, beelden, fotografie, video, lichteffecten, en objecten. Er zijn een aantal stukken die mij erg aanspreken, zoals een muurschildering uit de Sovjetunie die na de val van het communisme in stukken is geslagen. De stukken zijn in los verband bij elkaar gebracht. De vitrine met reacties van koningen en presidenten en andere hoogwaardigheidsbekleders op een brief van een kunstenaar met een vredesboodschap is heel leuk. Ook is er een serie foto's van een troosteloze weg met daaronder vermeld de datum waarop de foto is gemaakt en welke belangrijke gebeurtenis op die dag ergens ter wereld heeft plaatsgevonden.

Een bijzondere (en goedkope) manier om de belangrijkste bezienswaardigheden van Helsinki te zien is een rit met tramlijn 3T. Het is een reguliere tram, die langs de meeste bezienswaardigheden van Helsinki komt. Er is geen gids aanwezig op de tram, maar in de tram is wel een folder te krijgen waarop de bezienswaardigheden staan vermeld, met wat achtergrondinformatie.

De bezienswaardigheden die voorbijkomen zijn:

• Kauppatori: marktplein
  Senaatintori: senaatsplein
• Ylioppilastalo: beeld de "Three Smiths ", Zweeds theater, Esplandipark
• Lasipalatsi: monument voor president J.K. Paasikivi, postkantoor, Kiasma, Sanoma huis, beeld van maarschalk Mannerheim, parlementsgebouw nationaal museum, stedelijk museum en de Finlandia hal
• Luonnontieteellinen museo: Natuurhistorisch museum met beeld van een eland voor de toegang
• Oopera: Operatheater, sportmuseum
• Töölön halli: Trammuseum
• Auroran sairaala: Olympisch Stadion, Crescendo monument
• Alppila: Linnanmärki amusementspark, Alpillakerk
• Karhupuisto: Beeld "Beer op een meirenhoop ", Kalliokerk
• Varsapuistikko: Kainaniemipark, botanische tuin
• Eiran siraala: Mikael Agricola kerk, art-nouveau gebouwen
• Kaivopuisto: Rooms-katholieke kerk, ambassades

Deze kerk is gebouwd in 1968-1969. De kerk is ontworden door de architecten Timo en Tuomo Suomalainen. De kerk is gebouwd in een rotsheuvel waarin met explosieven een ruimte is gecreëerd die is afgedekt met een koperen koepel met 180 ramen. De diameter van de koepel is 24 meter en in de koepel is 22 kilometer aan koperen stroken verwerkt. De rotswanden aan de binnenkant zijn niet afgewer2t. Aan de buitenzijde is rond de koepel een muur van uitgehakte stenen opgetrokken die met stalen bindingen bij elkaar worden gehouden. Deze muur voorkomt dat mensen op de koepel lopen. De kerk was in de beginjaren omstreden vanwege zijn architectuur. Nu is het één van de grootste attracties van Helsinki met 500.000 bezoekers per jaar.

Naast kerkdiensten wordt de kerk, vanwege de bijzondere akoestiek, ook gebruikt voor het geven van concerten.

Onder de kerk is een schuilkelder aanwezig waar 6.000 mensen in kunnen.

Suomenlinna (Kaart Helsinki: G1-2)

Suomenlinna , oorspronkelijk "Sveaborg ", is een zeefort voor de kust van Helsinki. Het zeefort bestaat uit een groep van acht eilandjes, Kustaanmiekka, Susisaari, Iso Mustasaari, Pikku Mustasaari, Länsi-Mustasaari, Särkkä, Pormestarinluodot en Lonna, en is circa 80 hectare groot

In twee oorlogen aan het begin van de 18e eeuw verloor Zweden alle oostelijke provincies en de daarbij behorende forten. Om het resterende oostelijke deel van het land te beschermen wordt in 1748 begonnen met de bouw van een zeefort voor de kust van Helsinki, Sveaborg. Van hieruit kon het fort dienst doen als basis voor het leger en voor de vloot. Van het begin van de bouw tot zijn dood in 1772 werd de bouw geleid door Augustin Ehrensvärd. Tien jaar na zijn dood was het fort gereed.  Het fort was ontworpen naar het Europese model van bastion vestingwerken en is gebouwd op zes eilanden. De muren hebben een totale lengte van acht kilometer en in het fort was plaats voor 1.300 kanonnen.

Het werk aan het fort werd voornamelijk uitgevoerd door Finse soldaten die het fort Viapori noemden. Ook werden kunstenaars en vakmensen uit Zweden naar Sveaborg uitgezonden. De indrukwekkende architectuur bij Kings Gate en de grote binnenplaats zijn tekenen van het belang van het fort, niet alleen als militaire basis, maar ook voor de politiek en cultuur in die periode. Ook heeft het fort een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de scheepsbouw. Hier werd in het droogdok het eerste fregat voor de eilandengroep gebouwd.

In 1807 hebben de Napoleon en staar Alexander een bijeenkomst waarbij ze afspreken gezamenlijk ten strijde te trekken tegen Groot Britannië. Ook spreken ze af dat ze zweden zullen dwingen om mee te vechten. Om Zweden zover te krijgen vallen de Russen in februari 1808 Zweden aan. Niet lang daarna zijn de Russen in Helsinki en verschuift het doel van de oorlog naar het veroveren van land. De Zweden stuurden 7.000 soldaten en honderden kanonnen naar Sveaborg. Ondanks het feit dat de de Russen sterk in de minderheid waren werd na een kort bombardement een wapenstilstand overeengekomen. In mei 1808 werd het fort zonder veel tegenstand overgegeven aan de Russen. Tot op de dag van vandaag is onduidelijk waarom het fort zonder noemenswaardige tegenstand is overgegeven. Door het verlies van het fort was de verdediging van Finland bijna onmogelijk geworden en in de zomer van 1808 maakte Alexander I de annexatie van Finland bekend. Finland was nu onderdeel van het Russische keizerrijk.

De Russen hadden een groot garnizoen gevestigd op op het fort, waardoor Helsinki in 1812 de hoofdstad van Finland werd. De russen bouwden grote barakken, een ziekenhuis en een kerk op het fort. Op sommige tijden waren op het fort 13.0000 soldaten gestationeerd.

In 1855 heeft een Engels-Franse vloot grote schade aangericht door twee dagen en nachten het fort te beschieten. Ze hebben echter geen poging gedaan om aan land te komen en het fort te bemachtigen.

In 1906 was een grote opstand uitgebroken onder de soldaten. Dit had het begin moeten zijn van de revolutie in Rusland, maar de opstand werd neergeslagen. Voor de eerste wereldoorlog werd het fort herbouwd om onderdeel te worden van de nieuwe verdedigingslinie voor de verdediging van St. Petersburg. Het fort heeft echter geen deel uitgemaakt van de gevechten in de eerste wereldoorlog. Na de Russische revolutie werd, in het voorjaar van 1918, het fort overgedragen aan het nieuwe, zelfstandige Finland.

Tijdens de Russische periode was het fort verstedelijkt. Er waren winkels, een kerk en scholen gebouwd. Ook waren in deze periode vele technische vernieuwingen naar Finland over gekomen, zoals stoomschepen, auto's, fotografie en de telegraaf.

Op 12 mei 1918 werd de Finse vlag gehesen op het fort dat werd omgedoopt tot Suomenlinna. Op Suonmenlinna werden na de Finse burgeroorlog 8.500 mensen gevangen gehouden. Nadat bijna 1.000 gevangen zijn gestorven door honger en ziekten werd de gevangenis in het voorjaar van 1919 gesloten.

Daarna bleef Suomenlinna dienst doen als militaire basis. Op het fort waren de infanterie, het luchtafweergechut en de onderzeevloot gevestigd. Tijdens de tweede wereldoorlog werden een aantal gebouwen op het fort vernietigd door luchtaanvallen. Na de oorlog werd het belang van Suomenlinna als militair fort minder en het toerisme begon op te komen. In 1952 was het eiland Särkkä de basis voor de Olympische zeilwedstrijden. In datzelfde jaar werd de veerboot naar Suomenlinna in gebruik genomen. In 1973 kwam het fort onder burgerlijk bestuur.

De kerk op het fort , een van oorsprong grieks-orthodoxe kerk, werd kort na de overdracht aan Finland verbouwd tot een evangelische-luthersse kerk. De kerktoren doet, net als in de Russische periode, nog altijd dienst als vuurtoren.

Momenteel is Suomenlinna een wijk van Helsinki met circa 900 inwoners en is één van de belangrijkste toeristische attracties van Helsinki. Alleen het eiland Pikku Mustasaari heeft nog een militaire functie, als opleidingsinstituut voor de marine. Het droogdok wordt nog gebruik voor het stallen en restaureren van historische houten zeilboten.  In 1991 werd Suomenlinna toegevoegd aan wereld erfgoedlijst van UNESCO als een uniek monument van militaire architectuur.
 

Het senaatsplein ligt achter het Kauppatori en wordt omringd door neo-classicistische gebouwen die tussen 1822 en 1852 zijn gebouwd. De drie voornaamste gebouwen zijn ontworpen door de Berlijnse archtect Carl Ludwig Engel; de universiteit, het presidentieel paleis en de kathedraal (Tuomiokirkko). Het plein is ontstaan nadat Helsinki in 1812 de hoofdstad van Finland was geworden (voorheen was dat Turku). Reden hiervoor was dat Helsinki dichter bij St. Petersburg was gelegen. In het midden van het plein staat sinds 1894 het beeld van tsaar Alexander II.

Soms wordt het plein gebruikt als imitatie voor St. Petersburg voor het maken van (goedkope) films.

De kathedraal is Helsinki's belangrijkste oriëntatiepunt. De 60 meter hoge centrale toren van de kerk is symbolisch voor de Russische glorie van de "witte stad van het noorden ". De kerk is in 1830 ontworden op C.L. Engel. Na zijn dood in 1840 heeft E.B. Lohrmann het toezicht op de bouw overgenomen en heeft nog enkele details van het oorspronkelijke ontwerp aangepast. Lohrmann voegde de vier kleine torens toe en nog twee zijgebouwen. In 1852 was de bouw van de kathedraal klaar. De trappen van het plein naar de 10 meter hoger gelegen kathedraal zouden echter pas 20 jaar later worden gerealiseerd.

Op het dak van de kathedraal staan zinken beelden van de 12 apostelen. Het is de grootste uniforme collectie van zinken beelden ter wereld. De beroemde beelden van de apostelen waren een idee van tsaar Nicolaas I. De tsaar heeft tevens het altaar aan de kerk geschonken. Tot de Finse onafhankelijkheid in 1917 heette de kerk dan ook de St. Nicolaas kerk.

De bouw van het Olympisch Stadion begon in 1934. Vier jaar later werd het stadion officieel geopend. De bouw van het stadion was nodig om een kans te maken op het organiseren van de olympische spelen van 1940. De spelen van 1940 zijn in verband met de tweede wereldoorlog niet doorgegaan. In 1952 kreeg het stadion wel zijn olympische status. Voor het ontwerpen van het stadion was een wedstrijd uitgeschreven die werd gewonnen door Yrjö Lindegen en Toivo Jäntti. Het stadion heeft sindsdien acht grote verbouwingen ondergaan. De laatste verbouwing was de complete modernisering van het stadion in de periode 1990-1994. Konden in 1952 nog 70.000 mensen in het stadion plaatsnemen. Nu is er (zit)plaats voor 40.000 toeschouwers.

Het stadion is 243 meter lang en 159 meter breed. Het hoogste punt is de toren met 72 meter.

Het belangrijkste evenement dat in het stadion heeft plaatsgevonden zijn de olympische spelen van 1952. Gedurende deze spelen zijn in totaal 850.000 toeschouwers aanwezig geweest. De opening van de spelen hebben nog steeds het record met de meeste aantal toeschouwers, 70.435. In 2005 werden in het olympisch stadion de wereldkampioenschappen atletiek gehouden.

Naast atletiek wordt het stadion gebruikt voor voetbalwedstrijden van het nationale team van Finland.

De toren van de stadion is toegankelijk voor het publiek. Als ik aankom gaat net de lift in storing (Amerikanen die niet kunnen tellen en de lift overbelasten). Om de tijd de doden dwaal ik een beetje rond bij de balie en de cafetaria. De cafetaria grenst aan de atletiekbaan en vanwege het mooie weer staan de deuren open. Ik stap (een beetje illegaal) zo de atletiekbaan op waar mensen nog hard aan het werk zijn om de stadion na de WK atletiek weer op te ruimen. In de verte zie ik het erepodium staan en dat vraagt natuurlijk om een foto. Ik ben niet de enige toerist die dit heeft bedacht en met een paar toeristen proberen we zo onopvallend mogelijk naar het erepodium te lopen. Nadat we elkaar op de foto hebben gezet wordt er eindelijk iemand wakker en worden we teruggestuurd naar de cafetaria.

Gelukkig doet de lift het weer snel en kan ik alsnog naar boven waar je een prachtig uitzicht hebt over Helsinki.

De dierentuin van Helsinki, Korkeasaari , is gelegen op een eilandje voor de kust en is 22 hectare groot. De dieren tuin is te bereiken via een brug, of met de veerboot.

Sinds 1569 was het eiland in gebruik als grasveld en kon je er vissen. In de 19e eeuw werd er hout opgeslagen en het eiland is ook nog militair grondgebied geweest. Nadat het eiland in 1864 weer onder het gezag van Helsinki kwam werd het gebruikt voor recreatie en waren er restaurants, dansgelegenheden en kon je er bowlen en picknicken.

Sinds 1889 is de dierentuin op het eiland gevestigd. Er zijn ongeveer 200 verschillende diersoorten en circa 1000 verschillende plantensoorten te zien.

De dierentuin is verdeeld in een aantal zone's :

• Arctische zeldzame dieren: poolvos, sneeuwuil en en muskusossen.
• Cat Valley: Europese en Aziatische katachtige die zich zowel in de zomer als in de winter buiten thuis voelen
• Mongoolse Plateau: kamelen en Przewalskipaarden
• Borealia: vogels en kleine zoogdieren van moerassen en naaldbossen
• Inheemse zoogdieren: wolven, wezels, otters, grijze zeehond, rendieren lemmingen en muizen
• Australië: Wallabies en emoes
• Amazonia: papagaaien, kleine apensoorten en reptielen
• Noord-Amerika: stinkdieren, berggeiten en edelherten
• Africasia: een diversiteit aan woesteindieren en dieren van de regenwouden

In 2005 waren de ruimten voor beren, zebra's en elanden onbewoond.